Khanyi Mbau na jinsi anavyowasaidia watoto wa mitaani kupitia sanaa

Khanyi Mbau ni msanii, mwonyesho, mtayarishaji wa televizheni, muziki na mwuzaji wa bidhaa za kwanza. Majukumu haya mengi yameiweka mahali pake katika sekta ya ucheche ya Afrika Kusini, lakini hoja ya msingi inabaki wazi: kila talanta inapaswa kupata nafasi ya kuonekana na kukua. Uzoefu wake wa pamoja na watoto wa mitaani unaonyesha kwamba sanaa inaweza kuwa mji wa kujenga utambulisho, ujasiri na ajira, badala ya kubaki kama ndoto ya watu wachache. Khanyi Mbau Na Mchango Wake Katika Ustawi Wa Jamii Ya Afrika Kusini.

Alipokuwa mtoto, Khanyi alikuwa mmoja wa watu ambao waliona sanaa kama sehemu ya maisha yao, si kazi ya wageni. Maeneo ya Diepkloof na Zola kwenye Soweto yalimfundisha jinsi ujirai, lugha na muziki wa nyumbani vyaweza kushikilia nafasi kubwa katika kujenga utambulisho. Baada ya kujipatia nafasi ya kucheza na kuwasilisha, alibadilisha hadithi hiyo kuwa kazi ya kila siku, kwa kutumia jukwaa la televizheni, muziki na biashara ili kujenga njia ya maisha inayotumia uwezo wake.

Mchango wa Khanyi kwa watoto wa mitaani unajitokeza katika matukio yake ya hadithi, ushiriki wa jamii na kujenga ujuzi wa kipimo cha kazi. Yeye anawaponya watoto ambao hawajui kwamba ujuzi wao wa kucheka, kuimba au kuchora una thamani ya kuingia ndani ya maisha ya kazi. Wakati huo huo, anawakumbusha wazazi, walimu na viongozi wa jamii kwamba sanaa inahitaji mazingira salama, nafasi ya kuonyesha kazi na mishumo ya kufanya maamuzi. Msimamo huu wa kuchanganya ubunifu na utaratibu ndio unafanya mchango wake kuwa zaidi ya mazungumzo.

Mizizi ya mitaani na jinsi ilimvua Khanyi

Kila hatua ya kazi ya Khanyi inaanza na ujuzi wa mtaani ambapo alikua. Miji ya Soweto iliitumbua watoto wenye nguvu za kiasanaa, lakini pia ilikuwa na changamoto za fedha, nafasi na mazingira ya kujielewa. Alizijua changamoto hizo kwa kuishi kazo, kufanya kazi na kujaribu kuweka sauti ya watoto wa mitaani kwenye mapokeo ya Afrika Kusini. Uzoefu huo ndio unafanya hoja yake ya uwakemaji wa vijana iwe ya kwao, si ya kuingia kwa nguvu tu.

Akajicheka mapema kabla ya kufika umri wa miaka kumi na saba, ambapo upenyo wa kwanza ulikuwa katika kutamba kwenye kazi za televizheni. Kazi hiyo ilimfundisha jinsi hisa za mtu zinavyowasilishwa, jinsi lugha ya mwili inavyosikika na jinsi hadithi inavyofanya watu washikilie. Baadaye, alipata nafasi katika kazi za kucheza za Soul Buddyz na Mzansi, akaanza kujenga rekodi ya kazi iliyokuwa ya kutosha kumpa majukumu mapya kama msanii, mtayarishaji na muziki.

Uzoefu wa familia wa mitaani pia umeendelea kuwa muhimu katika maamuzi yake. Khanyi anatambua kwamba kipaji cha watoto hakutoshi pekee; kuna nafasi za kuelewa mzizi wao, kuwa na msimamo wa kimaisha na kupewa nafasi ya kuangalia mbele. Ndiye anayewakumbusha wazazi wote kwamba wasanaa wanaweza kuwa mwananchi wa kwanza ambao anakwenda mbele, lakini wanahitaji kielelezo, sala ya kufanya mazoezi na watu wanaowahukumu kwa utulivu.

Sanaa kama mji wa kujenga ujasiri na utambulisho

Watoto wa mitaani wana hadithi nyingi za kusimama, kubali na kuamini, nyingi za hazipotikana kwa maneno ya watu wazee. Sanaa huwapa njia ya kuwasilisha hadithi hizo kwa kucheza, kuimba, kuchora au kuandika. Kazi ya pamoja hii inafundisha utaratibu, hisa na uwezo wa kushirikiana, mambo ambayo yanaweza kusaidia mtoto kukabilika na shinikizo za kawaida za maisha. Iwe ndani ya darasa la ucheche au kwenye uwanja wa mitaani, ubunifu huzifanya watoto waonekane na kuweka mawazo yao kwenye nafasi ya hadithi.

Khanyi hana kujifanya mwananchi wa kila mradi, bali huwa msimu, mwanachampion, mwenyewe na mhusika wa vijana ambao wanaweza kuwa mfano wa maendeleo. Kwa kuwa ana jukwaa lake mwenyewe, anaweza kuonyesha kwa kitendo kwamba ujuzi wa sanaa unapaswa kukumbatiwa. Habari za hivi karibuni kuhusu hatua zake na maendeleo yake zinapatikana katika habari za Khanyi Mbau, zikiwa mwanzo wa kufuatilia hadithi yake.

Ustadi wa kujieleza ni nguvu kama muziki kwa kijana. Ili kuchukua faida hiyo, vikundi vya sanaa vinapaswa kutoa nafasi ya hadithi za mitaani, lugha za ndani na wahakiki wanaofaa nafasi zao, bila kudharau uzoefu wa watu wazee. Wasanaa wanaohudumia watoto wanapaswa pia kufanya kazi na walimu, wazazi na viongozi wa mtaani ili kuhakikisha kwamba vipindi vyao vya sanaa havina kelele, havina utaratibu mbaya na vina muda wa kutosha wa kupumzika. Teknoloja inaweza kuongeza ulazima, lakini haipaswi kubadilisha ukaribu wa kijana na mwalimu.

Mbinu hizi zinafaa kwa sababu zinachanganya utambulisho wa awali na matokeo ya baadaye:

Njia ya kiasanaa	Mchango wa awali	Mchango wa baadaye
Ucheche na hadithi	Kujenga ujasiri, kushirikiana na kuelewa hisa za watu wengine	Kutengeneza kumbukumbu ya kazi, kupata nafasi za kucheza na kujiendelea kwa ustadi
Muziki na ukarabati	Kutoa hisa, kuhusika na kujilenga	Kujenga nidhamu, kuandika nyimbo na kushiriki katika makundi
Uigekaji	Kujieleza, kuwa msimu na kufanya mazoezi	Kupata nafasi za kucheza, kujengea hadithi na kushughulika na hadithi za jamii
Biashara ya kidijitali	Kupata wazo, kufanya bidhaa na kuvutia wateja	Kuelewa bei, pesa, haki za kazi na umiliki wa mradi

Kupitia sanaa kuelekea ujasiri na biashara

Kila mtoto anayependa kucheza au kuimba hakuhitaji kujifunza mashairi kwa moyo tu. Anahitaji mwanzo wa maisha na hatua zinazofuata: kuingia kwenye kundi, kufanya mazoezi, kuwa na nafasi ya kuonyesha, kujenga kumbukumbu ya kazi na kupata kazi yenye malipo au nafasi ya kuendelea. Mfano huu wa hatua unampa mwananchi uelewa wa nini kinachoweza kukua na jinsi mbinu za ustadi zinavyoweza kuhudumia familia yake. Vipindi vya kuonyesha kazi ndivyo vinavyowapa ujasiri wa kuendelea.

Mfano wa jinsi sanaa inavyoweza kuhudumia familia unapatikana katika Kiflimally na biashara, ambapo ujuzi wa kipekee unalingana na utengenezaji wa bidhaa, nembo na huduma kwa wateja. Kwa vijana, mwonekano wa bidhaa huonyesha kwamba kila wazo linaweza kuwa nafasi ya kipato, hata kama mwanzo wao ni mdogo. Ielewezo la bei, mtiririko wa pesa, ubora wa kazi na haki za kiumiliki huwa sehemu ya elimu ya biashara ambayo inaweza kuingizwa katika mafunzo ya sanaa.

Biashara inayotokana na sanaa inapaswa kuwa salama kwa mtoto, yenye muda, ushiriki wa wazazi na haki ya kupata malipo kwa kila kazi. Msaidizi wa kumbukumbu ya kazi, mwalimu na mshauri wa biashara lazima waelewe jinsi ya kushughulika na kazi za watoto, makubaliano ya kazi na matumizi salama ya picha za Mtandaoni. Mbinu hii inazunguza uwezekano wa mtoto kujifanya mfanyabiashara mwenyewe bila kupoteza sauti yake kwa watu wanaotumia fame yake. Mchango huu unaunganisha sanaa na uchumi kwa njia inayofaa umri wake.

Ustawi wa jamii na nguvu za wanawake

Khanyi Mbau ni mfano wa mwanamke ambaye amejenga kwa kushughulika na hadithi, televizheni, muziki na biashara bila kujitenga na hadithi ya wanawake. Kwa wasanawake wa mitaani, mwonekano wake unabeba ujumbe kwamba maisha mapema ya uchafu yanaweza kubadilishwa kwa kazi, ujuzi na uaminifu. Yeye pia anawakumbusha wasichanganyiki na majukumu ya familia, kwamba wanawake wana haki ya kujieleza, kupata nafasi na kujifanya watoto wanaotumia akili zao kwa njia salama.

Mtazamo wake kuhusu namna sanaa inavyohusika na ustawi wa jamii unadhihirika pia katika mchango wa ustawi, ambapo hadithi ya Afrika Kusini inahusishwa na maslahi ya vijana. Msimamo huu ni muhimu hasa kwa wasichana ambao mara nyingi huambiwa kwamba ujuzi wao unapaswa kuhifadhiwa kwa ajili ya familia. Msimamo wake unaonyesha kwamba ujuzi unapaswa kupelekwa kwenye jukwaa, sokoni, kwenye madarasa na katika vyumba vya mafikisho, kwa wakati ambao hawatakiwi kuacha familia zao.

Ushiriki wa mwanamke mashuhuri katika mazingira ya sanaa hubeba pia wajibu wa kulinda watoto. Hii inahusu maamuzi kuhusu ushiriki, ruhusa ya wazazi, usiri wa watoto, malipo na kuzuia matumizi mabaya ya hadithi zao. Misingi ya haki ya mtoto inapaswa kuingizwa kwenye mafunzo ya wasanii na viongozi wa vipindi. Wakati Khanyi anapopata jukwaa la kuwasilisha hadithi za vijana wa mitaani, wasanii wote wanaofanya kazi naye wanapaswa kuheshimu hizo misingi ili ujenzi wake wa maisha uwe wa manufaa kwa watoto wenyewe.

Hamia ya kushiriki katika mchanganyiko huu

Thamani ya mchango wa Khanyi inapatikana pale ambapo hadithi za watoto wa mitaani zinapata nafasi kwenye majukizoa na majengo yanayowazunguza watu. Familia, shule, vituo vya sanaa na vipindi vya vijana wa kijiji vinapaswa kushirikiana ili kujenga msingi unaoweza kudumu. Kila mshiriki ana jukumu: mzazi anatoa muda na upendo, mwalimu anashughulisha ubunifu, mwenyewe anafundisha ujuzi na mfanyabiashara anasaidia bidhaa na masoko. Msimamo huu wa pamoja hutoa mafanikio ya muda mfupi badala ya kujenga msingi wa muda mrefu.

Anayejali hatua ya vijana wa mitaani anaweza kuanza kwa kufuatilia harifa za Khanyi, kushiriki matukio ya vipindi vya sanaa, kutoa muda kama mwalimu wa kujitolea na kusaidia bidhaa za wanaume na wanawake wanaozunguza soko. Mchango huu unahitaji rasilimu, fedha na mtu wote anayeamini kwamba ujuzi wa mitaani unapaswa kupata nafasi ya kukua. Kila sauti inayotoka kwa mtoto inaweza kuwa mawazo, kampuni ya ndoto au kazi ya kudumu.

Chukua hatua ya kuunganisha mizizi yako na ustawi wa vijana wa mitaani: soma hadithi zao, shiriki kazi zao, heshimu maadili yao na fungua njia zao za kujieleza. Sanaa itakuwa si kumbukumbu ya muda, bali nyumba ya hadithi, uhuru na uwezekano.